Từ 01/7/2025, theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP và mô hình chính quyền 2 cấp (bỏ đơn vị hành chính cấp huyện), hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp nộp tại Sở Tài chính (sau khi hợp nhất Sở KH&ĐT vào Sở Tài chính). Đây là thay đổi lớn — trước đây hồ sơ nộp tại Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở KH&ĐT.

Đối với hộ kinh doanh, hồ sơ nộp tại UBND cấp xã/phường bất kỳ trong tỉnh (Điều 88 NĐ 168), nhưng được giải quyết tại UBND xã/phường nơi đặt trụ sở. Thời gian cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp chỉ còn 1 ngày làm việc theo quy định mới.

Theo Luật Doanh nghiệp 2020 (sửa đổi 2025), pháp luật không quy định mức vốn điều lệ tối thiểu đối với phần lớn các loại hình doanh nghiệp (TNHH, cổ phần, hợp danh, doanh nghiệp tư nhân). Người thành lập tự quyết định mức vốn phù hợp với nhu cầu thực tế.

Tuy nhiên, các ngành nghề có điều kiện thường yêu cầu vốn pháp định tối thiểu riêng theo luật chuyên ngành — ví dụ: ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán, kinh doanh bất động sản... Lê Gia tư vấn mức vốn phù hợp với từng ngành nghề cụ thể để tránh rủi ro pháp lý và chi phí thuế môn bài không cần thiết.

Chủ sở hữu hưởng lợi (beneficial owner) là cá nhân có quyền sở hữu thực tế vốn điều lệ hoặc có quyền chi phối doanh nghiệp — ngay cả khi trên giấy tờ có thể đứng tên người khác. Theo Luật Doanh nghiệp sửa đổi 76/2025/QH15, tiêu chí xác định gồm: cá nhân sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp từ 25% vốn điều lệ hoặc 25% cổ phần biểu quyết trở lên, hoặc có quyền chi phối bổ nhiệm lãnh đạo, sửa đổi điều lệ.

Từ 01/7/2025, khai báo chủ sở hữu hưởng lợi là nghĩa vụ bắt buộc trong hồ sơ thành lập doanh nghiệp theo Nghị định 168/2025 — phục vụ phòng chống rửa tiền và minh bạch hóa cấu trúc sở hữu. Lê Gia hỗ trợ xác định và khai báo đúng theo quy định.

Nhà đầu tư nước ngoài có thể thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam, trừ các ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường theo Luật Đầu tư 2020 và cam kết WTO/FTA của Việt Nam. Một số ngành có giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài (ví dụ: truyền thông, vận tải hàng không, phân phối bán lẻ...).

Quy trình gồm 2 bước: (1) Xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư tại Sở Tài chính (đối với dự án đầu tư từ nước ngoài); (2) Sau khi có IRC, tiến hành đăng ký thành lập doanh nghiệp. Lê Gia có kinh nghiệm tư vấn và thực hiện toàn bộ quy trình FDI, bao gồm rà soát điều kiện tiếp cận thị trường cho từng quốc gia.

Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là điểm bắt đầu — doanh nghiệp còn cần hoàn thiện nhiều thủ tục khác trước khi hoạt động: (1) Khai báo thuế ban đầu tại cơ quan thuế; (2) Nộp tờ khai lệ phí môn bài năm đầu; (3) Mở tài khoản ngân hàng thanh toán; (4) Đăng ký chữ ký số; (5) Đăng ký hóa đơn điện tử.

Nếu kinh doanh ngành nghề có điều kiện, bắt buộc phải có đủ giấy phép con tương ứng trước khi bắt đầu hoạt động thực tế. Lưu ý: Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp không phải giấy phép kinh doanh và không thay thế giấy phép con theo quy định tại Điều 4 Nghị định 168/2025. Lê Gia đồng hành toàn bộ các bước sau thành lập.

Mua lại công ty có sẵn (M&A) và thành lập mới có ưu nhược điểm khác nhau. Với công ty mới thành lập theo Nghị định 168/2025, thời gian cấp Giấy chứng nhận chỉ còn 1 ngày làm việc — nên lợi thế tốc độ của việc mua công ty sẵn không còn đáng kể.

Mua công ty sẵn tiềm ẩn rủi ro thừa kế nghĩa vụ pháp lý, thuế, lao động, nợ ẩn mà người mua không biết. Lê Gia khuyến nghị cân nhắc kỹ và thực hiện thẩm định pháp lý (legal due diligence) kỹ trước khi mua. Nếu mục đích chủ yếu là tiết kiệm thời gian thành lập, thành lập mới theo quy trình hiện tại là lựa chọn an toàn và hiệu quả hơn.